Lạm dụng thuật ngữ probiotics & Tiêu chuẩn cần có cho mỹ phẩm lợi khuẩn
Theo bạn 1 sản phẩm đạt tiêu chuẩn gì thì được gọi là "sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics"?
Tạm gác lại những lời quảng cáo hấp dẫn về mỹ phẩm chứa probiotics như cân bằng hệ vi sinh da, củng cố hàng rào bảo vệ hay hỗ trợ miễn dịch, vẫn còn rất nhiều vấn đề quan trọng mà bạn cần hiểu rõ trước khi quyết định chi tiền cho những sản phẩm này.
Thực tế, có không ít sản phẩm mỹ phẩm không hề chứa probiotics nhưng vẫn sử dụng thuật ngữ này một cách rộng rãi, thậm chí thiếu minh bạch để quảng bá công dụng. Ngược lại, cũng có những sản phẩm thực sự chứa probiotics, nhưng lại không chứng minh được rằng các vi sinh vật này còn sống hay có hoạt động hiệu quả khi thoa lên da.
Khác với các hoạt chất thông thường, probiotics là vi sinh vật sống, có khả năng tác động trực tiếp đến hệ vi sinh tự nhiên của da. Vì vậy, để lựa chọn đúng sản phẩm an toàn và hiệu quả, bạn cần hiểu rõ các tiêu chuẩn cần có của một mỹ phẩm chứa probiotics.
Cùng Emhealthy tìm hiểu chi tiết trong nội dung dưới đây nhé.
I. Probiotics và thực trạng lạm dụng thuật ngữ này
1. Probiotics là gì?
“Probiotics” bắt nguồn từ “pro” (tiếng Latin, nghĩa là “cho”) và “biotic” (tiếng Hy Lạp, nghĩa là “sự sống”), nên ban đầu được hiểu là các vi sinh vật có lợi cho sức khỏe.
Theo định nghĩa của FAO và WHO:
Probiotics là các vi sinh vật sống, khi được sử dụng với lượng phù hợp sẽ mang lại lợi ích sức khỏe cho vật chủ.
Hiện nay, số lượng sản phẩm được gắn mác “probiotics” ngày càng nhiều. Tuy nhiên, điều này không hẳn là tín hiệu tích cực, mà ngược lại còn gây lo ngại vì nhiều sản phẩm không đáp ứng đủ tiêu chuẩn để được gọi là probiotics.
Một điều quan trọng bạn cần biết:
Mỹ phẩm ghi “chứa probiotics” không đồng nghĩa là chỉ chứa probiotics. Thuật ngữ này thường được dùng chung cho các sản phẩm có thể chứa:
- Probiotics
- Prebiotics
- Postbiotics
- Synbiotics
Trong khi đó, mỗi loại lại có định nghĩa và chức năng khác nhau, dễ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
2. Phân loại probiotics
Vi khuẩn axit lactic (LAB)
Đây là nhóm vi khuẩn gram dương, không gây bệnh, có khả năng lên men và tạo ra axit lactic từ carbohydrate. Chúng có thể sống trong môi trường ít oxy nhưng vẫn phát triển được khi có oxy.
Ví dụ: Lactobacillus, Streptococcus, Lactococcus, Thermophilus…
Bifidobacteria
Là nhóm vi khuẩn xuất hiện sớm trong hệ tiêu hóa con người. Chúng cũng tạo ra axit lactic nhưng theo cơ chế khác so với LAB.
Ví dụ: Bifidum, Longum, Breve…
Vi khuẩn tạo bào tử
Là dạng vi khuẩn có khả năng “ngủ đông”, chịu được điều kiện khắc nghiệt. Khi vào cơ thể, chúng có thể “tỉnh lại” và hoạt động.
Ví dụ: Bacillus coagulans, Bacillus subtilis…
Nấm men
Ví dụ điển hình là Saccharomyces boulardii.
3. Thực trạng lạm dụng thuật ngữ probiotics
Sự đa dạng về loại vi sinh, cùng với cách đặt tên và ghi nhãn chưa rõ ràng, khiến người tiêu dùng rất khó phân biệt đâu là sản phẩm thực sự chứa probiotics.
Nhiều người còn nhầm lẫn rằng sản phẩm chứa prebiotics hoặc postbiotics cũng là probiotics. Điều này đặt ra câu hỏi:
Liệu các nhãn hàng có đang tận dụng sự thiếu hiểu biết của người dùng để “gắn mác” probiotics cho mục đích thương mại?
Chính vì vậy, việc đặt ra các tiêu chuẩn rõ ràng cho sản phẩm chứa probiotics là rất cần thiết. Đồng thời, việc ứng dụng probiotics trong chăm sóc da vẫn còn gây nhiều tranh cãi do chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn này.
II. Tiêu chuẩn của một sản phẩm mỹ phẩm chứa probiotics
Theo FAO, một sản phẩm được xem là chứa probiotics cần đáp ứng 3 tiêu chí chính:
- Xác định rõ chủng vi sinh
Phải công bố rõ ràng về đặc điểm di truyền và hình thái, dựa trên các nghiên cứu khoa học đã được kiểm chứng. - Đảm bảo vi sinh vật còn sống
Sản phẩm phải chứa đủ lượng vi sinh vật sống tại thời điểm sử dụng, tương đương với lượng đã được chứng minh hiệu quả trong nghiên cứu. - Có bằng chứng khoa học trên người
Cách sử dụng, liều lượng và hiệu quả phải được chứng minh bằng nghiên cứu trên người.
Ngoài ra, WHO, FDA và EFSA cũng nhấn mạnh 3 yếu tố quan trọng:
An toàn – Hiệu quả – Tính khả thi trong sản xuất
Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm (in vitro) thường được dùng để đánh giá các chủng vi sinh. Đồng thời, mỹ phẩm cũng phải tuân thủ giới hạn vi sinh để đảm bảo an toàn.
Những thách thức khi dùng probiotics trong mỹ phẩm
1. Tính an toàn
Vì chưa có định nghĩa pháp lý rõ ràng, việc kiểm soát độ an toàn của probiotics trong mỹ phẩm vẫn còn khó khăn.
Là vi sinh vật sống, probiotics có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh tự nhiên của da nếu sử dụng không phù hợp.
2. Hiệu quả thực tế trên da
Da có nhiều lớp và hệ vi sinh phân bố phức tạp.
Một sản phẩm muốn chứng minh có khả năng “cân bằng hệ vi sinh” cần được thử nghiệm trên nhiều đối tượng, với kết quả rõ ràng và đáng tin cậy.
3. Khả năng bào chế
Đây là thách thức lớn nhất.
- Chất bảo quản trong mỹ phẩm có thể tiêu diệt probiotics
- Độ ẩm có thể khiến vi sinh vật chết hoặc phát triển không kiểm soát
- Công thức phải vừa bảo vệ được vi khuẩn, vừa giúp chúng hoạt động khi lên da
III. Kết luận
Việc sử dụng probiotics trong mỹ phẩm vẫn còn nhiều tranh cãi và thiếu minh bạch. Điều này khiến người tiêu dùng khó biết mình đang thực sự dùng sản phẩm chứa probiotics, hay chỉ là các thành phần “liên quan” được gắn nhãn để quảng cáo.
Vì vậy, nếu muốn sử dụng mỹ phẩm chứa probiotics, bạn nên:
- Kiểm tra kỹ thông tin về chủng vi sinh
- Tìm hiểu các nghiên cứu đi kèm
- Đánh giá xem sản phẩm có đáp ứng tiêu chuẩn khoa học hay không
Nếu mọi yếu tố đều rõ ràng, bạn có thể yên tâm sử dụng và tận dụng lợi ích của probiotics.
Sản phẩm Xịt dưỡng Chuyên sâu MIRACLE ESSENCE chứa Lactobacillus spp., Bacillus spp. được công bố rõ ràng về chủng loại cũng như các nghiên cứu chứng minh hiệu quả tương tự lời quảng bá. Sản phẩm là giải pháp nuôi dưỡng chuyên sâu đa tầng dành cho làn da. Đặc biệt dùng cho da quá mỏng yếu, tổn thương nhiều, lộ mạch máu. Khám phá sản phẩm ngay Tại đây
